Giskana Fojermana Godej, czytej a pisz jak poradzisz
 
Ślōnsk znany a niyznany
Piyrszo strona
Napisz do mie - kontakt 
Fraszki a powiedzynia
Linki
Velorex
Radzijów, Rybnik
Fraszki a powiedzynia II
Fraszki a powiedzynia III
Opowiadania
Fraszki a powiedzynia IV
Tłōmaczynia
Dlo dziecek
O Tigrze we fligrze
Dlo dziecek II
Slónsk downiyj
Slónsk dzisiej
Ślónsk dzisiej II
Ślónsk dzisiej III
Limeryki
Śpiywki ślónski
Limeryki II
Prziroda
Limeryki III
Wiersze roztomańte
Wiersze roztomańte II
Wiersze roztomańte III
O Fojermanie
O kocie w samolocie
Po polsku - dla dzieci
Po polsku - różne
Po polsku - dla dzieci II
Po polsku - dla dzieci III
Po polsku - różne II
To już było (archiwum)
Podziel sie sobom
Bruksela
Miszmasz
Kiczka
Rybnicki rōnda
Jak skrzot Kōnda ...
 


Licznik

o2u.pl - darmowe liczniki

Ksiónżka gości

 

Nowości i zmiany

Bojka wyrōżniōno we kōnkursie „ Godej z bajtlym kożdy dziyń” ôd RIK we Katowicach a wydano we ksiōnżce „Czytej bajtlōm kożdy dziyń” 


Jak skrzot Kōnda z ptokym Cudokym bera ôbudziyli


 

       Downo tymu żōł we ślōnskich lasach skrzot mianym Kōnda. Miyszkoł ôn we pniu hrubego dymba. Mioł tyż tyn Kōnda przociela, ptoka – Cudoka. Prowda pedzieć, to ôni ôba ze Kōndōm byli takimi wielkimi cudokami i kryli sie przed ludziami. Cudok poradziōłgodać, chocioż jedyne słowo, jaki znoł, to byłoKōnda”. Skrzot tyż znoł godka wszystkich zwierzōnt i ôgrōmnie przoł im wszystkim. Wandrowoł tak Kōnda całymi dniami po lasach, a pōmogoł zwierzyntōm, kormiōł ich, futrowoł. Niyroz prziszło mu ratować jako dziwoko świnia, abo sornika ze sideł. Jod tyn Kōnda to, co znod w lesie: grziby, pozimki, borōwki. Bez zima zdarzało sie, że niy było już co jeś, tōż wtedy wywiōrki przinosiyły mu gość ôrzechōw, abo dziwoki świnie dzielyły sie z nim dymbiōnkami. Zwierzynta wiedziały, że Kōnda wrōci im to i pōmoże zaś uzbiyrać żarcio na ciynżki czasy i sie tyż z nimi podzieli. Cudokowi nojbardzij szmakowała jarzymbina, tōż siodoł se na strōm a dziuboł. Cudoka Kōnda niy musioł kormić, to Cudok pōmogoł Kōndowi i ściepowoł mu ze strōmōw dymbiōnki, kasztany, a inksze szyszki, kere potym zakopowali do brogōw a bez zima kormiyli nimi te dziwoki świnie, sorniki, wilki, lisy, a inksze zajōnce.

 Wybroł sie roz Kōnda na rajza po lesie. Było to bez zima, pōł metra śniega, mrōz szczypoł w uszy, a zwierzōntka mōgły potrzebować pōmocy, tōż Kōnda musioł ôbynś cołki las. Cudok, jak dycko, furgoł nad głowōm ôd Kōndy, a jak yno zejrzoł coś do spaskudzynio to wartko siodoł a dziuboł. Kōnda niōs na plecah miech z dymbiōnkami i kormiōł zwierzōntka, co ich trefiōł po drōdze. Cudok sie kajś zawieruszōł, dłōgszo chwila go Kōnda niy widzioł, tōż zagwizdoł na niego. Zarozki dało sie słyszeć skrzeczyni ôd Cudoka:

- Kōnda. Kōnda

Dyć ôroz stało sie coś dziwnego. Kupka śniega sie poruszała, patyki zaczły trzeszczeć a spod śniega pokozała sie zaspano łep ôd bera. Zaczōn ôn sie dziwać na wszystki strōny a spytoł sie takim fest płaczliwym głosym:

- Kery sam tak skrzeczy? Ôbudziyliście mie, tōż teraz niy usna, a je żech głodny i niy mōm nic do jodła.

  Kōndowi zrobiyło sie żoł bera, tōż zaczōn go pocieszać, głoskać a doł mu cały miech z dymbiōnkami do żarcio.

- Pojydz se misiu, kej żeś je taki głodny a niy starej sie, my mōmy jeszcze trocha kustu, tōż sie z tobōm radzi podzielymy.

Cudok siedzioł na gałynzi ze spuszczōnym dziubym a było go trocha gańba, że swojim skrzeczyniym ôbudziōł bera. Dyć tyn pojod se trocha maszketōw z miecha ôd Kōndy a zarozki bōł trocha weselszy, tōż zaczōn sie ôglōndać kole siebie. Piyrszy roz widzioł śniyg, bo do terazka dycko bez zima społ, ale wartko spodobało mu sie lepić kulki ze śniega a ciepać nimi we Cudoka, niby ze złościōm. Ptok udowoł, że sie gorszy na bera, ale ôdfurgowoł z uciechōm przed tymi kulkami, a potym spuszczoł nad głowōm bera szyszki, abo dymbiōnki, kere klupały misia w czoło. Tyn wartko zjodoł te maszkety a zaś ciepoł kulkami na Cudoka.

We wieczōr wrōciyli sie do starego dymba we troje: Kōnda, Cudok a ber. W pojstrzodku niy było za dużo placu, ale ber uznoł, że bydzie społ pod stołym na ziymi. Zawinōł sie yno we kulka a już charczoł, aże cały strōm sie trzōns.

Ôd tego czasu chodziōł Kōnda z Cudokym a berym na byzuch do lasa co drugi dziyń, jak sie yno misio wyspoł. Szli wtedy wszyscy do kupy, ber niōs na plecach miech ze maszketami, a na miechu przisiodoł roz za czas Cudok. Kōnda niy musioł już dźwigać ciynżkigo miecha, tōż mōgli robić jeszcze dłōgsze te swoji rajzy a pōmogać jeszcze wiyncyj zwierzyntōm.

Berowi ôgrōmnie szmakowały ryby, tōż jak yno przechodziyli bez mostek kole przikopy, to dycki poradziōł zagrzynyć pazurōm, a nachytać rybōw, co pływały we wodzie. Dyć roz, jak tak ber zagrzynōł w tyj wodzie, to stała sie rzecz niyspotykano, bo pokozała sie w jego pazurze jakoś szłapa z kopytkym. Przeca ryby majōm płetwy, a niy kopyta. Dyć ôn chyciōł za szłapa samego... Utopka, co tam pod mostym siedzioł i sie im dziwoł. Tyn pieruch zaczōn tak wrzeszczeć, choćby go ze skōry ôbdziyrali, aże Kōnda z Cudokym pokryli sie za strōmy.

- Dej mi pokōj, niy zeżyrej mie! – wrzeszczoł wylynkany Utopek. A ber trzimoł go za ta szłapa i sie mu dziwoł z niydowiyrzaniym. Przeca nigdy jeszcze niy widzioł takij śmiysznej ryby w czerwiōnyj czopce a z kopytkym.

Kōnda piyrszy poznoł Utopka, tōż zawołoł do bera:

- Puś go, bo z niego sie wiela niy nażeresz, ani niy naliżesz, taki je z niego wymoczek.

Utopek tyż sie już trocha uspokojōł, tōż pado do bera:

- Jak mie wypuścisz, to byda ci chytoł dziynnie bez cało zima koszyk rybōw. Niy żodnych wajskōw, ale porzōndnych kaprōw.

Ber mioł dobre serce, tōż zgodziōł sie puścić Utopka za tyn koszyk rybōw, co dycko mioł na niego czakać na moście. Dyć Utopek, niy bōł by przeca Utopkym, jakby niy zrobiōł jakij interesy, tōż pado do bera:

- Ale za te ryby bydziesz mi dycko usuwoł do tego koszyka gość ôrzechōw na szmak.

Ber puściōł Utopka, tyn strzelōł do wody, aż zadudniyło. Możno ze strachu klupnōł łepōm ô dno?

Na drugi roz szli Kōnda ze Cudokym a berym na ôbchōd lasa, a tam na moście stoł pokowiaty koszyk rybōw. Ber bōł z nimi gotowy w mōmyncie, ale po jednym linku ôstawiōł tyż Cudokowi a Kōndowi, coby se trocha podziubali. Na kōniec usuli gość ôrzechōw do koszyka i poszli dalij na tyn swōj ôbchōd.

We wieczōr idōm nazod Kōnda z Cudokym i berym, dziwajōm sie, a Utopek siedzi na rancie z pazurōm we wodzie a ślimce, tōż sie go pyto Kōnda, co mu sie to stało? Dyć tyn diosek broł te ôrzechy do pazury, a klupoł kamiyniym ô kamiyń, aże wszystki palce potrzaskoł. A ôrzechy leżały kole niego niy ôdubane. Ber wziōn a porozgniotoł mu ich pazurami, bo mu go było żol. Ôd tego czasu dycko dostowoł Utopek ôdubane te orzechy.

Potym jeszcze bez dłōgi lata chodziyli tak Kōnda z Cudokym i berym po lesie a kormiyli zwierzina. Ber mioł dużo rybōw, tōż niy musioł spać bez cołko zima, yno pōmogoł Kōndowi kormić inksze zwierzynta. A pod mostym było dycko słyszeć, jak Utopek chrupie te swoji ôrzechy.


Stanisław Neblik - Fojerman


 
Copyright (c)2009-2019 {Fojerman}